سيد علي اكبر قرشي
148
قاموس قرآن ( فارسي )
حَصَر ( بر وزن فرس ) بمعنى تنگى است ( صحاح ) « حصر الرّجل حصرا : ضاق صدره » * ( أَوْ جاؤُكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقاتِلُوكُمْ . . . ) * نساء : 90 يا بر شما آمدند كه سينه هايشان تنگ شده از اينكه با شما بجنگند . مراجعه باقرب الموارد نشان ميدهد كه فعل حصر از باب ضرب يضرب و نصر ينصر بمعنى تنگ گرفتن و منع و حبس و مصدر آن بر وزن ( فلس ) است و از باب علم يعلم بمعنى تنگ شدن و مصدر آن بر وزن فرس است . و همچنين دو باب اوّل و باب افعال هر دو متعدىاند و از ابو عمرو شيبانى نقل مىكند كه : حصر و احصر هر دو بمعنى حبس است . * ( وَجَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً اسراء : 8 حصير را سجن و محبس گفتهاند و اين بدان علَّت است كه جهنّم شخص را ممنوع و محبوس مىكند و حصير به معناى فاعل و تنگ گيرنده است يعنى : جهنّم را براى كفّار زندان قرار داديم . حصوراً * ( أَنَّ الله يُبَشِّرُكَ بِيَحْيى مُصَدِّقاً بِكَلِمَةٍ مِنَ الله وَسَيِّداً وَحَصُوراً وَنَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ ) * آل عمران : 39 گفتهاند حصور كسى است كه خود را از جماع باز دارد يا كسى كه نزد زنان نيايد و آنكه در از بين بردن غريزهء جنسى خود را به زحمت افكند ولى اينها با ظاهر آيه و واقعيت دين جور در نميايد بهتر است گفته شود : حصور كسى است كه خود را از مشتهيات نفس باز دارد يعنى : پارسا . و آن صيغهء مبالغه است . حصول : * ( إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ وَحُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ . . . ) * عاديات : 10 راغب گويد : تحصيل خارج كردن مغز است از پوست مثل خارج كردن طلا از سنگ معدن و دانه از كاه خدا فرموده * ( وَحُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ ) * يعنى آنچه در سينه هاست ظاهر و جمع شد . معنى آيه چنين است : آنگاه كه آنچه در قبور است آشكار و آنچه در